Het Waardenkompas is een reflectie-oefening waarin de kandidaat 57 waardekaarten sorteert. Geen test met goed of fout, maar een rustige manier om scherp te krijgen wat er in werk en leven echt toe doet. Aan het eind houd je een persoonlijke top vijf over — een kompas waar je in gesprek met je coach op terug kunt vallen.
Eén voor één verschijnen er waardekaarten in beeld. Per kaart maak je een keuze: “belangrijk voor mij” of “minder belangrijk”. Een soort swipen, maar dan met betekenis. In de volgende rondes wordt de selectie steeds scherper: van een grote stapel naar een top tien, en uiteindelijk naar een top vijf. Hieronder een paar voorbeelden van kaarten die voorbij kunnen komen.
Eerlijkheid
Oprecht en waarheidsgetrouw zijn naar jezelf en anderen.
Verantwoordelijkheid
Betrouwbaar zijn, doen wat je belooft.
Zekerheid
Een stabiele basis, weten waar je aan toe bent.
Avontuur
Nieuwe dingen opzoeken, je grenzen verleggen.
Status
Erkenning en aanzien krijgen van anderen.
Vrijheid
Je eigen keuzes kunnen maken, niet vastzitten.
In de echte versie zijn het 57 kaarten. De kandidaat doet dit in zijn of haar eigen tempo — pauzeren mag, en je kunt altijd terug.
De kaarten zijn gebaseerd op de waardetheorie van de Israëlische sociaal-psycholoog Shalom Schwartz. Hij onderzocht in meer dan 80 landen wat mensen wereldwijd belangrijk vinden, en kwam tot een set van tien universele waardencategorieën die in elke cultuur terugkomen. Die categorieën staan onderling in een logische verhouding — sommige versterken elkaar, andere staan op gespannen voet (zoals “avontuur” tegenover “zekerheid”). Juist daardoor zegt een persoonlijke top vijf veel over wat iemand in werk en leven zoekt.
De tien waardencategorieën van Schwartz
Aan het eind van de oefening heeft de kandidaat een persoonlijke top vijf, met per waarde een korte omschrijving in alledaagse taal. Zo zou die er bijvoorbeeld uit kunnen zien:
Voorbeeld: top 5 waarden
Eerlijkheid
Oprecht en waarheidsgetrouw zijn.
Verantwoordelijkheid
Betrouwbaar zijn, doen wat je belooft.
Innerlijke harmonie
Vrede met jezelf.
Betekenisvol werk
Een doel hebben in wat je doet.
Zelfsturing
Je eigen koers bepalen.
De coach krijgt diezelfde top vijf vooraf, met een korte duiding. Geen lange rapportage, wel een concreet vertrekpunt voor het gesprek: “Wat betekent ‘betekenisvol werk’ voor jou in de praktijk?” — daar begin je dan al.